Theraplay voor kinderen met autisme en ouders

Tandem-studie: Theraplay bij kinderen met autisme en stress bij hun ouders

In het kort
Hoofdonderzoeker: Dr. W.A. Ester
Betrokken instelling: Parnassia, Sarr-jeugd instelling
Startdatum onderzoek: 2018
Einddatum onderzoek: 2021
Aantal patiënten in onderzoek: 150 kinderen (tussen 3 en 6 jaar) en hun ouders/verzorgers

De vraagstelling van het onderzoek
Een kind met autisme grootbrengen is een zeer grote opgave. Kinderen met autisme kunnen ernstige gedragsproblemen hebben en hebben vaak hun leven lang extra zorg nodig. De verzorgers ervaren veel stress en hebben minder tijd voor zichzelf, elkaar of hun werk. De chronische stress kan leiden tot fysieke en mentale problemen. Stress bij de verzorgers heeft invloed op het gedrag van het kind en vice versa. De bedoeling is ten eerste te onderzoeken of de langdurige stress van de verzorgers en het kind verminderd kan worden middels de therapeutische interventie Theraplay, in vergelijking met reguliere behandeling. Ten tweede wordt onderzocht of het verloop van het stressniveau gemeten kan worden door een ‘biomarker’.

Het onderzoek
Theraplay is een spel-gebaseerde therapeutische interventie waar kinderen en verzorgers in worden betrokken. Over Theraplay is bekend dat het aantoonbaar goed effect heeft bij een groot percentage kinderen, echter Theraplay is niet eerder bij autisme onderzocht.
Verhoogd cortisolniveau duidt op (chronische) stress. Cortisolniveau gezien over langere tijd kan worden gemeten in het hoofdhaar. Dit is een patiëntvriendelijke methode omdat er slechts 1 centimeter haar voor nodig is en geen bloed afgenomen hoeft te worden.
Dit onderzoek bestaat uit twee delen.

1. Het effect van Theraplay wordt onderzocht. De interventiegroep (kinderen met autisme en hun verzorgers) krijgt Theraplay. De controlegroep krijgt de gebruikelijke behandeling.
2. Met haarcortisol wordt de mate van stress gemeten bij het kind en de verzorgers. Met het gemeten cortisolniveau kan worden bepaald of 1) de ouders risico lopen om een fysieke ziekte te ontwikkelen, 2) de Theraplay behandeling succes heeft en 3) er eventueel reden is om een farmacologisch behandeling te starten.

De fysieke en mentale stress bij de verzorgers wordt gemeten door vragenlijsten en fysieke en biochemische metingen (inclusief haarcortisol). Dit gebeurt aan het begin, na 6 maanden  en na 12 maanden.

Onderzoeksresultaten
De Tandem studie is een lopend onderzoek naar (1) de effectiviteit van Theraplay voor kinderen met een autisme spectrum stoornis (ASS) van 3 tot 6 jaar en hun ouders en (2) de mentale en lichamelijke gezondheid van deze kinderen en ouders in relatie tot stress. Theraplay is een vorm van speltherapie, gebaseerd op de hechtingsperiode, waarbij ouders en kinderen samen spelletjes en speelse activiteiten doen om de ouder-kindrelatie te versterken. De deelnemende gezinnen worden willekeurig toegewezen aan de Theraplay groep of de groep die de gebruikelijke zorg ontvang. Effecten op de ouder-kind interactie, het probleemgedrag van het kind, ouderlijke stress en de mentale en lichamelijke gezondheid worden onderzocht. De metingen vinden plaats op 3 momenten: vóór de start van de behandeling (T0), na 6 maanden (T1) en na 12 maanden (T2).

De metingen bestaan uit vragenlijsten, spelobservaties (ouder-kind interactie, ADOS-2), lichamelijke metingen (lengte, gewicht, buikomtrek, bloeddruk) en het knippen van een plukje hoofdhaar als maat voor stress (cortisol). Bij ouders wordt daarnaast bloed afgenomen om verschillende gezondheidswaarden zoals suiker en vetten in het bloed te meten (onder andere glucose, cholesterol en triglyceriden). Bij een deel van de ouders wordt extra bloed afgenomen en er wordt ontlasting en speeksel van zowel het kind als de ouders verzameld voor bepalingen die te maken hebben met het afweersysteem (immuunsysteem) en darmbacteriën (microbioom).

De eerste resultaten van de startmeting (T0) laten zien dat zowel moeders als vaders veel stress ervaren en dat hun kwaliteit van leven lager is en dat de tevredenheid over de sociale relaties bijdraagt aan veerkracht (weerbaarheid) binnen deze gezinnen. Bij moeders komt obesitas (39,1%) en het metaboolsyndroom (21,6%) opvallend vaker voor dan in de algemene populatie. Daarnaast Laten ouders die meer stress rapporteren meer ongeremd eetgedrag en meer symptomen van psychopathologie zien en hebben moeders die meer stress rapporteren een lager cortisolniveau in het hoofdhaar wat wij wijst op een complex stress patroon. Bovendien hangt haarcortisol van de ouders positief samen met die van hun kind wat suggereert dat stress binnen het gezin gedeeld kan worden. Ook hangt haarcortisol van moeders samen met gedragsproblemen bij hun kind en correleerden zowel door moeders als vaders gerapporteerde stress met autisme kenmerken, gedragsproblemen en eetgedrag van het kind. Als we kijken naar kinderen heeft bijna 17% obesitas, ruim 8 keer zoveel als bij kinderen uit de algemene populatie. Het BMI van het kind hangt samen met voedseltoenaderingsgedrag en met het BMI van de moeder, wat wijst op het samenspel van gedeelde leefomgeving mogelijke genetische factoren en gezinsdynamiek. Daarnaast zijn de haarcortisolwaarden bij kinderen verhoogd ten opzichte van de algemene populatie en zijn deze waarden bij 15.3% zelfs uitzonderlijk hoog. Deze resultaten laten zien dat stress, eetgedrag en gezondheid in gezinnen met een jong gezin met autisme nauw met elkaar verweven zijn en dat een gezinsgerichte biopsychosociale benadering bij de ondersteuning van deze kinderen belangrijk is, waarin ook aandacht nodig is voor het fysieke en mentale welzijn van ouders.

English
The Tandem study is een ungoing randomized controlled trial investigating (1) the effectiveness of Theraplay for children with autism aged 3-6 years and their parents, and (2) children’s and parents’ mental and physical health related to stress. Theraplay is an attachment-based intervention that uses a sequence of play activities to strengthen the parent-child relationship. Participating families are randomly assigned to receive either Theraplay or treatment as usual. Effects on parent-child interaction, child problem behavior, parental stress and mental and physical health will be assessed.

Measurements are conducted at three time points: before the start of the intervention (T0), at nine months (T1) and at twelve months (T2). Assessments include questionnaires, play observations (parent-child interactions, ADOS-2), physical measurements (length, weight, waist circumference, blood pressure) and hair cortisol sampling. Fasting blood samples are collected from parents only to access glucose, cholesterol and triglyceride levels. In addition, extra blood samples from parents and stool and saliva samples from both the children and parents are collected for immunological and microbiome analysis.

First results on the baseline data show that both mothers and fathers report high levels of parenting stress and a reduced quality of life and that satisfaction with social relationships appears to support resilience in these families. Mothers show notably high rates of obesity (39.1%) and metabolic syndrome (21.6%) compared with the general population. Across parents, higher reported stress is associated with more disinhibited eating and more symptoms of psychopathology, and mothers who report more stress show lower cortisol concentrations in hair suggesting a complex stress pattern. Moreover parental hair cortisol is positively associated with their child’s hair corticol, suggesting that stress may be shared within the family. Maternal hair cortisol is also related to behavioral problems in the child and stress reported by both mothers and fathers correlates with a child’s autism features, behavioural problems and eating behavior. Regarding children almost 17% has obesity – more than 8 times as often as children in the general population. The child’s BMI is associated with food approach behavior and with maternal BMI, indicating an interplay of shared environment and possible genetic factors and family dynamics. In addition, hair cortisol levels in children are elevated compared with the general population with 15.3% of children with ASD scoring above the 97.5th percentile.

Taken together these results show that stress, eating behavior and health are closely intertwined in families of young children with autism, underscoring the importance of family-centered biopsychosocial approach that also addresses parents’ physical and mental well-being.