De digitale netwerkintake – Onderzoek in de psychiatrie

Zorg deel je samen

In het kort
Hoofdonderzoeker: Prof. Dr. Floortje Scheepers
Betrokken instelling: UMC Utrecht
Startdatum onderzoek: 1 maart 2022
Einddatum onderzoek: 1 maart 2025
Aantal patiënten in onderzoek: 75

Samenvatting
Jongvolwassenen van 22 tot 35 jaar met complexe psychische problemen ervaren vaak dat hun herstelbehoeften onvoldoende aansluiten bij de bestaande geestelijke gezondheidszorg. In deze levensfase hebben zij te maken met unieke uitdagingen, zoals identiteitsontwikkeling, sociale participatie en het opbouwen van een ondersteunend netwerk. De huidige zorg sluit hier nog niet altijd voldoende op aan. Met dit praktijkgerichte actieonderzoek wilden we het herstelproces van jongvolwassenen versterken door interventies te ontwikkelen en te testen die beter aansluiten bij hun specifieke behoeften en levensomstandigheden.
Het doel van dit onderzoek was om, aansluitend op de Netwerkintake, beter in te spelen op het herstelproces van jongvolwassenen in de specialistische GGZ. We streefden ernaar interventies te identificeren en te ontwikkelen die de continuïteit van zorg verbeteren, hersteldoelen ondersteunen en een brug slaan naar het dagelijks leven en de eigen leefomgeving van deze doelgroep.

Het onderzoek volgde een praktijkgerichte aanpak, opgebouwd uit drie fasen: verkenning, innovatie en evaluatie. Het CHIME-model (verbondenheid, hoop, identiteit, betekenisgeving en empowerment) en de Netwerkintake vormden het theoretisch kader. Tijdens de verkenningsfase werd een literatuurverkenning uitgevoerd, aangevuld met vragenlijsten, een verhalenbankanalyse en focusgroepen met jongvolwassenen, hun naasten en zorgprofessionals. Op basis van deze analyse werden vier interventies geselecteerd: KR8!, ACT Naasten, Versterken samenwerking met Enik en Positief Bekeken. Deze interventies zijn als pilot uitgevoerd en beoordeeld op haalbaarheid, aansluiting bij de CHIME-elementen en hun toegevoegde waarde voor de Netwerkintake.

De resultaten laten zien dat de interventies goed aansluiten bij de behoeften van jongvolwassenen, en bijdragen aan het versterken van autonomie, verbondenheid en zingeving. Daarnaast bevorderen zij de samenwerking tussen formele zorgverleners en ervaringsdeskundigen, vergroten zij de bekendheid van herstelacademies zoals Enik, en ondersteunen zij patiënten actief bij het formuleren en behalen van persoonlijke hersteldoelen. Tegelijkertijd kwam naar voren dat de timing van de inzet van interventies in het behandeltraject verbetering behoeft, omdat zorgprofessionals soms het gevoel hadden dat deze te vroeg of te laat werden aangeboden. Dit benadrukt het belang van betere afstemming en het benutten van bestaande overlegmomenten, zoals de dagstart en teamoverleggen, om interventies effectief te integreren in de dagelijkse praktijk.

Het project leverde daarnaast concrete producten op, zoals aangepaste werkboeken, een train-de-trainer programma voor Positief Bekeken, en een impactmeting voor deelnemers. Deze opbrengsten dragen bij aan verdere verspreiding en borging van herstelondersteunende zorg. De opgedane inzichten worden actief meegenomen in het vervolgproject “Van Netwerkintake naar herstel”, waarin centraal staat hoe de doelen, acties en voortgang uit de Netwerkintake levend kunnen worden gehouden en inzichtelijk blijven voor alle betrokkenen. Zo bouwen we voort op de opgedane ervaringen en werken we toe naar landelijke implementatie en duurzame verankering van herstelondersteunende interventies in de zorgpraktijk.

Belangrijke aanbevelingen voor duurzame implementatie zijn het versterken van co-creatie met de doelgroep, het structureel inbedden van de interventies in de zorgprocessen, het verdiepen van de samenwerking met onderwijsinstellingen, en het continueren van monitoring en evaluatie. Op deze manier
kunnen de interventies blijvend bijdragen aan het herstelproces van jongvolwassenen en zorgen voor een betere aansluiting van de zorg bij hun persoonlijke leefwereld.

English
Young adults aged 22 to 35 with complex mental health challenges often experience a lack of alignment between their recovery needs and the existing mental health care system. In this life phase, they face unique challenges such as identity development, social participation, and building a supportive network. Current mental health services do not always sufficiently address these needs. Through this practice-based action researchproject, we aimed to strengthen the recovery process of young adults by developing and testing interventions that align more closely with their specific needs and life circumstances.

The objective of this research was to better support the recovery journey of young adults in specialized mental health care, following the initial Network Intake process. The goal was to identify and develop interventions that improve continuity of care, support recovery goals, and bridge the gap between professional care and the young adults’ daily lives and environments.

The research followed a practice-oriented approach, structured in three phases: exploration, innovation, and evaluation. The CHIME framework (Connectedness, Hope, Identity, Meaning, and Empowerment) and the Network Intake method formed the theoretical foundation. During the exploration phase, a scoping review of existing literature was conducted, supplemented by questionnaires, narrative analysis, and focus groups with young adults, their relatives, and mental health professionals. Based on this analysis, four interventions were selected: KR8!, ACT for Relatives, Strengthening Collaboration with Enik, and Positief Bekeken (“Positive Perspectives”). These interventions were piloted and assessed for feasibility, alignment with CHIME principles, and their added value to the Network Intake.

The results show that the interventions align well with the needs of young adults, enhancing autonomy, connectedness, and a sense of purpose. Additionally, they foster collaboration between formal care providers and peer experts, increase awareness of recovery colleges such as Enik, and actively support participants in formulating and achieving personal recovery goals. At the same time, it became clear that the timing of interventions within the treatment trajectory requires improvement, as some professionals felt that the interventions were introduced too early or too late. This highlights the importance of better alignment and the use of existing consultation structures, such as daily start meetings and team consultations, to integrate the interventions effectively into daily practice.

The project also delivered tangible products, including adapted workbooks, a train-the-trainer program for Positief Bekeken, and an impact measurement tool for participants. These outputs contribute to the further dissemination and embedding of recovery-oriented care. The insights gained are actively incorporated into the follow-up project “From Network Intake to Recovery”, which focuses on keeping the goals, actions, and progress from the Network Intake alive and visible for all involved. In this way, we build on the experiences gained and move towards national implementation and sustainable integration of recovery-supportive interventions within mental health care.

Key recommendations for sustainable implementation include strengthening co-creation with the target group, embedding the interventions structurally within care processes, deepening collaboration with educational institutions, and maintaining ongoing monitoring and evaluation. In doing so, these interventions can continue to support young adults on their recovery journey and ensure that care is better aligned with their personal life context.