’Waarom overkomt mij dit?’

Religieuze en spirituele worstelingen onder (dag)klinische ggz patiënten

In het kort
Hoofdonderzoeker: dr. Joke van Nieuw Amerongen
Betrokken instelling: Vrije Universiteit Amsterdam, Kennisinstituut christelijke ggz
Startdatum onderzoek: 1 november 2021
Einddatum onderzoek: 1 november 2022
Aantal patiënten in onderzoek: 236

De vraagstelling van het onderzoek

  1. Welke thema’s van religieuze worstelingen kunnen onderscheiden worden onder een patiëntengroep met uiteenlopende diagnoses? En welke benaderingen ervaren zij als helpend?
  2. Welke patiënteigenschappen zijn geassocieerd met de aanwezigheid van religieuze worstelingen onder klinische psychiatrische patiënten?
  3. Welke religieuze, klinische of demografische factoren voorspellen het beloop van religieuze worstelingen over een periode van zes maanden?

Het onderzoek

Waar is God, als alles donker is? Hoe kan ik ooit vergeving krijgen? In de afgelopen tientallen jaren is steeds meer duidelijk geworden dat religie en spiritualiteit in het algemeen beschermende factoren zijn als het gaat om de mentale gezondheid. Toch kunnen deze elementen ook moeilijke kanten hebben, zeker ook voor mensen die te maken hebben met psychische problemen. In de literatuur wordt wel gesproken over ‘negatieve religieuze coping’ of een ‘negatief Godsbeeld’ waar mensen mee kunnen kampen. Voor sommige patiënten in de ggz hangen deze factoren samen met hun psychische klachten, zoals bij de persoon met een depressie die aangeeft Gods aanwezigheid niet (meer) te ervaren of zich onvergeeflijk schuldig te voelen. Mensen met autisme ervaren soms problemen bij het denken over God en/of voelen zich soms niet thuis in de kerkelijke gemeente. Anderen hebben de kerk lang geleden vaarwel gezegd, maar zijn niet los van hun religieuze opvoeding. Worstelingen op religieus/spiritueel vlak kunnen er heel verschillend uitzien en komen veel voor in de ggz. In de huidige studie willen we meer te weten komen over deze religieuze worstelingen onder klinische ggz patiënten. Waar kampen zij mee en wat helpt hen wel of juist niet? Welke patiënten hebben hier vooral last van en hoe verlopen hun worstelingen over tijd? Het vinden van een antwoord op deze vragen kan hulpverleners in de ggz helpen om religieuze problemen meer op het netvlies te hebben en te weten hoe ze deze kunnen benaderen.

Verwachte output

Beoogd wordt om twee, mogelijk drie wetenschappelijke artikelen te schrijven, waaronder een Engelstalig en een Nederlandstalig stuk. Verder wordt een masterclass georganiseerd en binnen het Kennisinstituut christelijke ggz en zal de opgedane kennis verweven worden in een opleidingsmodule voor hulpverleners en in voorlichtingsmateriaal voor pastores of kerkelijke vrijwilligers. Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is dat religieuze worstelingen onder ggz patiënten beter (h)erkend worden en dat zij hierin adequaat begeleid worden.