MBT-EVOLVE: Mentalisation-Based Treatment: Exploring Variability in Outcomes, Long-Term Value and Experiences

Een 10+ jaar follow-up van twee MBT programma’s voor BPS – kwantitatieve en kwalitatieve perspectieven op lange-termijn functioneren

In het kort

Hoofdonderzoeker:  Maaike Smits
Betrokken instelling: De Viersprong, NPI
Startdatum onderzoek: 01-04-2026
Einddatum onderzoek: 31-03-2028
Aantal patiënten in onderzoek: maximaal n = 113

De vraagstelling van het onderzoek

Psychotherapeutische behandelingen voor de borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS), zoals mentalisation‑based treatment (MBT), zijn goed onderbouwd en effectief gebleken op de korte en middellange termijn. We weten echter nog weinig over wat deze behandelingen mensen op de lange termijn opleveren. Het overgrote deel van het beschikbare onderzoek is gebaseerd op follow‑upperioden tot maximaal drie à vijf jaar na afronding van de behandeling, terwijl BPS juist het levensverloop langdurig beïnvloedt. Het project MBT‑EVOLVE richt zich daarom op de vraag hoe het mensen tien tot vijftien jaar na MBT vergaat. Hoe staat het met hun klachten, kwaliteit van leven en zorggebruik, en vooral: hoe functioneren zij inmiddels in hun dagelijks leven en in relaties? Daarnaast onderzoekt MBT‑EVOLVE in hoeverre verschillen in functioneren samenhangen met behandelintensiteit, de tijd sinds afronding van de behandeling en individuele kenmerken, zoals klinische ernst bij de start van de behandeling en de aanwezigheid van trauma in de voorgeschiedenis. Ook wordt – op kwalitatieve wijze – gekeken naar de ervaren impact van de behandeling, herstel en betekenisverlening vanuit het perspectief van de oud‑cliënten zelf.

Het onderzoek

MBT‑EVOLVE is een langetermijn‑follow‑up van een eerder multicenter gerandomiseerd onderzoek waarin twee intensiteiten van MBT met elkaar werden vergeleken: een vijfdaags deeltijdprogramma en een intensieve ambulante behandeling. Beide programma’s lieten destijds duidelijke verbeteringen zien binnen een follow‑upperiode van drie jaar, hoewel het verloop van herstel, met name op relationele uitkomstmaten, tussen beide groepen verschilde. In dit nieuwe onderzoek worden maximaal n = 113 oud‑deelnemers eenmalig opnieuw benaderd. Deelnemers vullen vragenlijsten in over klachten, persoonlijk en psychosociaal functioneren, kwaliteit van leven en zorggebruik, aangevuld met een diagnostisch interview gericht op kenmerken van BPS. Een subgroep wordt uitgenodigd voor een kwalitatief interview, gericht op de impact van MBT op klachten en functioneren, zowel tijdens de behandeling als in de jaren daarna. Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor de rol van behandelintensiteit en voor factoren binnen en buiten de therapie die hebben bijgedragen aan, of juist belemmerend zijn geweest voor, herstel, verdere ontwikkeling en sociale inbedding op de lange termijn. De combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden maakt het mogelijk om uitkomstmaten te verbinden aan het ervaringsperspectief van de deelnemers.

Verwachte output

MBT‑EVOLVE levert nieuwe kennis op over het lange termijn functioneren van mensen na een intensieve psychotherapie voor BPS.  De resultaten laten zien of behandelwinsten standhouden, verder groeien of juist afnemen, en welke rol behandelintensiteit, tijd en persoonlijke kenmerken daarbij spelen. Deze inzichten dragen bij aan een beter begrip van duurzaam herstel bij BPS en ondersteunen professionals en beleidsmakers bij het maken van onderbouwde keuzes en bij de communicatie over behandelbeleid, verwachtingen van behandeling en de organisatie van specialistische zorg. MBT‑EVOLVE vormt daarmee een belangrijke stap richting een meer langetermijngerichte en herstel‑ondersteunende benadering van psychotherapie bij persoonlijkheidsproblematiek.