Reiziger in de GGZ

Ingrijpende veranderingen in de geestelijke gezondheidszorg in beeld gebracht aan de hand van persoonlijke verhalen 

In het kort
Auteurs: Caroline de Pater en Koos Neuvel
Betrokken instelling: Een ggz-instelling in Nederland
Startdatum: 2015
Einddatum: maart 2018
Aantal deelnemers: ongeveer veertig

De vraagstelling van het project
Reiziger in de GGZ is een journalistiek project van Caroline de Pater, adviseur zorginnovatie en Koos Neuvel, wetenschapsjournalist. Zij wilden de dagelijkse werkelijkheid in de geestelijke gezondheidszorg beschrijven aan de hand van verhalen van patiënten en medewerkers. In het boek worden de veranderingen die sinds 2012 zijn ingezet beschreven. Ooit werden mensen met een psychiatrische stoornis massaal in inrichtingen opgenomen. Tegenwoordig ligt de nadruk op zelfredzaamheid. Hulpverleners werken ambulant en herstel ondersteunend, patiënten krijgen meer eigen regie en eigen verantwoordelijkheid.

Het project
De bewoners van een ggz-instelling ergens in Nederland dachten daar tot het eind van hun leven te mogen blijven. Toen werd de boel op zijn kop gezet: de instelling zou over een paar jaar de intramurale afdelingen sluiten. De bewoners dienden zo zelfstandig mogelijk te worden en bij voorkeur naar een eigen woning te verhuizen. Koos Neuvel en Caroline de Pater waren gedurende twee jaar een tot twee dagen per week te gast bij diverse teams en afdelingen (gesloten, open, ambulante FACT team, high en intensive care). Zij hielden diepte-interviews met cliënten, familie, hulpverleners en andere medewerkers en enkele externe deskundigen. Naast de interviews hebben ze van alle gesprekken en gesprekjes, ontmoetingen en observaties aantekeningen gemaakt.

Resultaat
In hun boek ’t Is hier een gekkenhuis, de ommezwaai in de geestelijke gezondheidszorg (Podium, 2018) schetsen Koos Neuvel en Caroline de Pater aan de hand van persoonlijke verhalen van de bewoners een indringend beeld van de revolutionaire veranderingen in de geestelijke gezondheidszorg. Het boek is goed gedocumenteerd. Op 21 maart 2018 is het boek gepresenteerd in museumcafé Thuys bij museum Het Dolhuys te Haarlem. Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan Prof. dr. Pauline Meurs, voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving en hoogleraar bestuur van de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Paul Blokhuis, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, heeft de auteurs later in het jaar uitgenodigd voor een gesprek over hun bevindingen. Het boek kreeg uitsluitend goede beoordelingen in zowel de algemene pers als in vakbladen van de geestelijke gezondheidszorg. De auteurs onderzoeken de mogelijkheden om het boek voor onderwijsdoeleinden te benutten.