Geweld tegen psychiatrische patiënten

In het kort

Hoofdonderzoekers

 

 

 

 

 

 

drs. J.T. van Busschbach, Universitair Medisch Centrum Groningen

prof. dr. J. Dekker, VU Medisch Centrum

prof. dr. C.L. Muler, Erasmus MC
prof. dr. J. van Weeghel, Universiteit van Tilburg, Tranzo, tevens verbonden aan GGZ Dijk en Duin, onderdeel van Parnassia Groep                
Startdatum onderzoek 2010
Einddatum onderzoek

september 2011 (einddatum eerste ronde)

Aantal patiënten in onderzoek

in totaal ruim 1.000 patiënten

 

De vraagstelling van het onderzoek

Op initiatief van de Stichting tot Steun VCVGZ is in samenwerking met NWO Maatschappij- en Gedragswetenschappen het onderzoeksprogramma Geweld tegen psychiatrische patiënten ontwikkeld. Hoewel er signalen zijn dat psychiatrische patiënten regelmatig slachtoffer worden van geweld, uitbuiting en intimidatie, is daar weinig aandacht voor in het bestaande onderzoek. Het gaat hierbij niet alleen om criminele handelingen door vreemden, maar ook om geweld en mishandeling door buurtgenoten, familieleden, medepatiënten en hulpverleners. De gepleegde delicten variëren van uitbuiting tot afpersing en van diefstal tot verkrachting. Dit geweld zorgt voor psychische en lichamelijk klachten bij slachtoffers en het maakt ze kwetsbaar voor herhaald geweld.

 

Het programma Geweld tegen psychiatrische patiënten is gericht op het ontdekken van risicofactoren voor psychiatrische patiënten. Eenmaal in kaart gebracht kunnen deze factoren een belangrijke bijdrage leveren aan het ontwerp en de implementatie van interventies ter vermindering van het geweld. De eerste ronde van het programma is gericht op epidemiologisch onderzoek naar het voorkomen van geweld tegen psychiatrische patiënten. In een latere fase van het programma zullen de andere aspecten aan bod komen.

Het onderzoek

In de eerste ronde van het programma zijn vier epidemiologische onderzoeken van start gegaan:

 

1) Rapportage van geweldsincidenten in de GGZ

dr. J.T. van Busschbach, Universitair Medisch Centrum Groningen
Met deze prevalentiestudie wordt nagaan of het mogelijk is met routinematige uitkomstmonitoring (ROM) vast te stellen hoe vaak geweldsincidenten rondom cliënten in zorg bij de GGZ voorkomen. Daarbij wordt vergeleken in hoeverre de rapportages van hulpverleners en cliënten overeen komen. Ook wordt een instrument ontwikkeld om de communicatie hierover te vergemakkelijken. Een belangrijk doel van de studie is om te komen tot een instrument dat eenvoudig toegevoegd kan worden aan de ROM en dat ook in de klinische praktijk ingezet kan worden. Als een extra bron van informatie worden interviews gehouden met vijftig cliënten. Daarbij ligt de nadruk op hun ervaringen en de manier waarop zij hierover met anderen informatie willen uitwisselen.

 

2) Prevalentie en risicofactoren van geweld tegen psychiatrische patiënten

prof. dr. J. Dekker, VU Medisch Centrum
Er is nog niet veel bekend over eventuele verschillen in de mate en het type van geweld gepleegd tegen verschillende diagnosegroepen. In deze studie zullen frequentie, ernst en type slachtofferschap worden onderzocht bij mensen met de volgende diagnoses: angststoornis of depressie, middelenmisbruik of afhankelijkheid, ernstige psychiatrische stoornis of een dubbele diagnose. Daarnaast wordt de relatie onderzocht tussen slachtofferschap en patiëntkenmerken zoals uiterlijke kenmerken, gedrag en woonsituatie.

 

3) Victimisatie van patiënten met ernstige psychiatrische problematiek

prof. dr. C.L. Mulder, Erasmus MC

In deze landelijke multi-site studie worden victimisatie en risicofactoren van mensen met severe mental illness (SMI) onderzocht. Aan het onderzoek werken 940 patiënten mee op meerdere locaties. In een diepte-interview wordt gekeken naar ervaringen en gevolgen van victimisatie, discriminatie en zelfstigmatisatie, het plegen van geweld, jeugdtrauma's, de ernst van de symptomen en co-morbide psychopathologie (zoals woede en PTSD). De resultaten worden vergeleken met een vergelijkbare groep (geslacht en leeftijd) van de Nederlandse bevolking.

 

4) Geweld tegen patiënten met ernstige psychische stoornissen

prof. dr. J. van Weeghel, Universiteit van Tilburg, Tranzo, tevens verbonden aan GGZ Dijk en Duin in Castricum, onderdeel van de Parnassia Bavo Groep
Deze kwalitatieve studiezal levensechte beschrijvingen opleveren van geweldsmisdrijven of andere misdrijven tegen mensen met ernstige psychische stoornissen. Aan de hand van dertig gevalsbeschrijvingen wordt inzicht verkregen in de oorzaken, omstandigheden en gevolgen van geweld tegen de doelgroep. Deze gevallen bestrijken een grote verscheidenheid aan geweldssituaties. Per geval worden diepte-interviews gehouden met het slachtoffer en andere betrokkenen (hulpverlener, politieagent, huisgenoot en, zo mogelijk, dader). De uitkomsten moeten leiden tot plausibele verklaringen voor geweld tegen mensen met ernstige psychische stoornissen.

Lees meer

Meer informatie over het onderzoek naar geweld tegen psychiatrische patiënten vindt u op www.nwo.nl/gtpp.