Effect lichttherapie op depressieve volwassenen met verstandelijke beperking

In het kort

Hoofdonderzoeker: Mevrouw dr. Heidi Hermans
Betrokken instelling: Erasmus MC
Startdatum: maart/april 2015
Einddatum: maart 2017
Aantal patiënten in onderzoek: maximaal 219

De vraagstelling van het onderzoek

Depressie is een veel voorkomende psychische stoornis, die een grote invloed heeft op het dagelijks leven. Zo kan depressie leiden tot cognitieve, sociale, emotionele en fysieke problemen. Ook bij volwassenen met een verstandelijke beperking komt depressie vaak voor.

Lichttherapie is in het algemeen een effectief interventiemiddel voor depressie. Er is echter nog weinig bekend over het effect van lichttherapie bij mensen met een verstandelijke beperking. De onderzoeksresultaten van het effect van lichttherapie op depressie in de algemene bevolking kunnen niet gegeneraliseerd worden naar volwassenen met een verstandelijke beperking. Allerlei omstandigheden zorgen namelijk voor een ander effect van de lichttherapie. Denk aan hersenbeschadigingen, aangeboren afwijkingen, syndromen, genetische afwijkingen en omgevingsvariabelen.

Er is nog weinig bekend over het effect van lichttherapie op depressieve mensen met een verstandelijke beperking. Doel van dit onderzoek is om daar verandering in te brengen. 

Het onderzoek

Zorgorganisaties Ipse de Bruggen, Abrona en Amarant Groep maken deel uit van het consortium ‘Gezond ouder worden met een verstandelijke beperking’ (GOUD). De deelnemers van dit onderzoek ontvangen zorg van één van deze drie zorgorganisaties.

Er worden drie groepen samengesteld:
1.    Groep met lamp type 1 (max. 10.000 lux)
2.    Groep met lamp type 2 (100-499 lux)
3.    Groep die op reguliere wijze wordt behandeld (care as usual)
De toewijzing van de proefpersonen aan de verschillende groepen wordt door het lot bepaald.

Doelstellingen van het onderzoek:
•    in kaart brengen wat het effect is van lichttherapie op depressie bij mensen met een lichte, matige of (zeer) ernstige verstandelijke beperking (IQ>70).
•    bestuderen of er een significant groter effect wordt gevonden wanneer lichttherapie wordt ingezet met lamp type 1 in vergelijking met lamp type 2.
•    onderzoeken of lichttherapie voor bepaalde personen binnen de doelgroep beter werkt dan voor anderen.
•    naast depressieve klachten wordt er ook gekeken naar het dag-nachtritme (door middel van de actiwatch en meting melatoninespiegel), de mate van stress (door middel van cortisolmeting) en therapietrouw (door het bijhouden van een logboek).
•    bestuderen of het eventueel gevonden effect van lichttherapie nog zichtbaar is na een periode van 4 weken (follow-up meting).

Verwachte output

Wanneer lichttherapie effectief blijkt voor depressieve volwassenen met een verstandelijke beperking, kan deze behandeling geïmplementeerd worden naast de reguliere behandelmogelijkheden. Dit vergroot het huidige zeer beperkte behandelaanbod en er wordt beter ingespeeld op de persoonlijke behoeften en situaties van mensen met een verstandelijke beperking.

Lichttherapie is eenvoudig toepasbaar en laat in de algemene bevolking nagenoeg geen bijwerkingen zien. Daarnaast is lichttherapie vele malen goedkoper dan farmacologische behandeling. Ook werkt lichttherapie vaak al na een week, terwijl antidepressiva een langere werkingstijd hebben. Lichttherapie kan de werking van antidepressiva bekrachtigen. Tot slot is polyfarmacie een erkend probleem binnen deze doelgroep, waardoor het wenselijk is om een alternatieve behandeling aan te bieden.